Google krijgt boete van 1,49 miljard euro voor machtsmisbruik inzake AdSense.

Google

De Europese Commissie heeft Google een boete van 1,49 miljard euro opgelegd wegens het schenden van de EU-mededingingsregels met zoekadvertentiedienst AdSense. Volgens de Commissie heeft Google onwettig gehandeld om zijn dominante marktpositie te versterken.

Margrethe Vestager, Eurocommissaris voor mededinging, maakt het bedrag van de boete bekend via Twitter en op een persconferentie vanuit Brussel. Volgens haar heeft Google zich schuldig gemaakt aan drie verschillende schendingen van de Europese mededingingsregels, waarbij het gaat om de regel die het misbruik van een machtspositie verbiedt.

Het Commissielid beschrijft dat er op de markt waarop Google met AdSense opereert, namelijk de markt van zoekadvertenties die bij derde websites worden geplaatst, nogal wat barrières bestaan die het lastig maken voor concurrenten van AdSense om mee te dingen naar het invullen van de advertentieruimte op de verschillende websites. Google heeft in deze markt een aandeel van ruim boven de zeventig procent. Dit levert echter nog geen schending van de regels op.

Dat is volgens Vestager wel het geval geweest tussen 2006 en 2016. Toen zou Google zijn dominante positie hebben misbruikt om de belangrijkste websites, de ‘directe partners’, ervan te weerhouden gebruik te maken van andere dienstverleners dan het AdSense-platform. Google deed dit hoewel veel websites interesse hadden om meer dan een enkele broker te gebruiken, zoals uit het Commissie-onderzoek is gebleken. Dat laatste gebeurde veel te weinig, doordat Google drie typen voorwaarden heeft opgelegd aan de directe partners, in de vorm van op maat gemaakte overeenkomsten.

Allereerst waren er exclusiviteitsclausules, zodat zoekadvertenties van concurrenten van AdSense geen kans maakten. Ten tweede heeft Google bedongen dat de directe partners een minimaal aantal zoekadvertenties van Google moesten plaatsen en dat die op de zichtbaarste en winstgevendste plekken van de websites moesten worden getoond. Ten derde moesten websites schriftelijke toestemming krijgen van Google om over te gaan tot een wijziging van de weergave van advertenties van concurrenten. Dit ging volgens het Commissielid vrij ver, tot aan kleur, grootte en lettertype toe.

Volgens Vestager leidden deze bepalingen van Google tot een ‘vicieuze cirkel’, waarbij concurrenten van AdSense niet konden groeien of concurreren, met als gevolg dat websites steeds minder keuze hadden om te kiezen voor verschillende partijen om hun advertentieruimte aan te verkopen. Zo waren ze min of meer gedwongen om met Google in zee te gaan, zodat het bedrijf nog dominanter werd.

Volgens Vestager had Google geen enkele gerechtvaardigde reden om deze voorwaarden op te leggen, behalve om rivalen van de markt te drukken. Dit leidde tot minder keuze en waarschijnlijke hogere prijzen, die volgens Vestager in principe ook aan consumenten werden doorberekend.

De boete van 1,49 miljard euro reflecteert volgens Vestager de ernst van de overtreding en de duur ervan. Dit bedrag is 1,29 procent van Googles omzet uit 2018. Ze benadrukt dat iedereen die meent schade te hebben opgelopen door de handelwijze van Google, zich kan richten tot nationale rechtbanken. Google stopte in 2016 met de overtredingen, nadat de Commissie hierop aandrong. In dat jaar startte de Commissie ook met een onderzoek naar AdSense.

Naast de bekendmaking van de boete en de redenen om tot de boete te komen, verwijst Vestager ook in positieve zin naar Google. Zo wijst ze op de eerdere boete van 2,4 miljard euro, die is opgelegd voor de handelwijze van Google met prijsvergelijker Google Shopping. Sinds september 2017 kunnen andere prijsvergelijkers deel uitmaken van Google Shopping. Volgens de laatste data van de Commissie ging eerst zes procent van de clicks naar concurrerende prijsvergelijkers, wat nu op veertig procent ligt.

Ook wijst ze op de andere boete van 4,3 miljard euro, die is opgelegd in het kader van machtsmisbruik rondom Android. Volgens Vestager zijn fabrikanten nu in staat om een overeenkomst te sluiten met een andere partij dan Google om bijvoorbeeld diens browserapp als standaardapp op een smartphone in te stellen. Verder wijst ze op een recent statement van Google waarin het bedrijf aangeeft dat Europese bezitters van Android-telefoons in de komende maanden een keuzescherm krijgen waarbij tussen de zoek- en browserapps van Google en die van andere partijen kan worden gekozen. Volgens Vestager kan dit consumenten een echte keuze te geven.

Google kan beroep aantekenen tegen het boetebesluit van de Europese Commissie. Het is onbekend of het bedrijf dit ook daadwerkelijk gaat doen.